Pedagogische sensitiviteit en (hoog)begaafdheid

Hoogbegaafde leerlingen kunnen tot excellente prestaties komen. Dat is voor henzelf belangrijk, als ook voor de samenleving. Dit vraagt echter wel van leerkrachten dat ze weten wat deze leerlingen nodig hebben om ‘tot leren’ te kunnen komen. Er is vrij veel kennis voor handen met betrekking tot didactische aanpassingen, maar de ontwikkeling van (hoog)begaafde leerlingen vraagt meer van leerkrachten dan het – simpelweg – aanbieden van complexere taken. Naast het bieden van cognitieve uitdagingen, wordt ook het belang van het ontwikkelen van sociaal-emotionele en metacognitieve vaardigheden onderstreept.

Tessa Kieboom omschrijft hoogbegaafdheid aan de hand van twee luiken. Het luik ‘denken’ omvat intelligentie, creativiteit en motivatie, welke zich uiten in leerhonger bij de leerling. Het ‘zijnsluik’ betreft zaken als de lat hoog leggen, een sterk rechtvaardigheidsgevoel, een kritische instelling en gevoeligheid, resulterend in een gevoel van ‘anders zijn’. Over hoe leerkrachten deze sociaal-emotionele aspecten kunnen ondersteunen, is minder bekend. En dit terwijl deze leerling er regelmatig tegen aan lopen dat ze van henzelf geen fouten mogen maken, eindeloze discussie willen voeren of de confrontatie aangaan met gezag (zeker wanneer er onrecht wordt gedaan), intens emotioneel, reflectief sensitief en pijnlijk eerlijk kunnen zijn.

In deze Academische Werkplaats gebruiken we ontwerpgericht onderzoek om het eigen handelen van leerkrachten in de eigen beroepspraktijk, ten aanzien van de begeleiding van (hoog)begaafde leerlingen, te verrijken. Het gaat in onze optiek niet om een ‘smalle invulling’ van het sec aanbieden van geschikt materiaal, maar om het versterken van pedagogische sensitiviteit ten opzicht van (hoog)begaafde leerlingen.

In de periode van 2017-2019 heeft deze Academische Werkplaats onderzocht wat leerkrachten moeten kunnen, weten en hoe ze ‘zijn’ om ondersteuning te kunnen bieden aan hoogbegaafde leerlingen. Dit onderzoek heeft geresulteerd in een website (www.zijnengezienworden.nl) waarin 5 pijlers vanuit leerlingperspectief centraal staan (ik mag zijn – ik wil leren – ik durf te leren – ik mag leren – ik kan leren). Op deze website vinden leerkrachten informatie over pedagogische sensitiviteit, het zijnsluik van hoogbegaafde kinderen en vinden ze praktische tips en tools om hoogbegaafde kinderen beter te begrijpen.
In september 2019 is er een nieuwe cyclus van ontwerpgericht onderzoek gestart waarbij het onderzoek zich richt op (jonge) kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Bij kinderen jonger dan 6 jaar wordt er nog niet gesproken over hoogbegaafdheid, maar over een ontwikkelingsvoorsprong. Op dit moment wordt er een behoefte-analyse in het veld uitgevoerd om te onderzoeken welke behoefte er ligt met betrekking tot dit thema.

Nieuws uit dit netwerk

Contactpersoon

Melline Huiskamp

Email: melline.huiskamp@iselinge.nl

Voor vragen/opmerkingen kunt u ook mailen naar zijnengezienworden@iselinge.nl

Telefoon: 088 093 11 19

Opbrengsten 

2016-2017:

2017-2018:

2018-2019: