Beste groepsleerkrachten en studenten,

Vanuit de academische werkplaats Muziek (Iselinge Hogeschool) zijn we bezig met het ontwerpen van een kleine lessenserie gericht op componeren in de bovenbouw (groep 6, 7 en 8). Deze willen we graag laten uitproberen door groepsleerkrachten en studenten, om te zien hoe je het geven van deze lessen ervaart. Voordat je de lessen geeft vul je een korte vragenlijst in over muziek in het PO, deze dient als voormeting. Vervolgens geef je binnen een aantal weken (tussen 18 maart en 22 april) drie lessen die ongeveer 30 minuten duren. Je krijgt zowel de lesvoorbereidingen aangeleverd als een kant en klare PowerPoint om de les te geven. Na het geven van de laatste les vul je nogmaals de vragenlijst in, deze dient dan als nameting.

Om de lessen te kunnen geven is er per drie leerlingen een tablet, laptop of computer nodig. Ook zijn er genoeg boomwhackers nodig om met de klas de uiteindelijke composities te kunnen spelen (één boomwhacker per twee leerlingen).

Zou je hieraan mee willen werken, stuur dan een mail naar marian.steverink@iselinge.nl of  lars.devreugd@iselinge.nl.

 

Vriendelijke groet,
Marian Steverink
Lars de Vreugd

Er zit muziek in onderwijs

De afgelopen jaren is op verschillende manieren aandacht gevraagd voor het verbeteren van het muziekonderwijs. Regelmatig haalde muziek het nieuws door initiatieven waarbij van Koningin Maxima tot en met Joop van den Ende aandacht gevestigd werd op het belang van goed muziekonderwijs. Stelt het vak muziek op de pabo nog iets voor? In de afgelopen decennia is het aantal uren dat in het opleidingsprogramma besteed wordt aan muziek langzaamaan afgenomen. Deels een gevolg van het overvolle programma en nieuwe overheidsinitiatieven, maar deels ook als gevolg van de formulering van te behalen doelen zoals die op dit moment in de kerndoelen staan.

Intussen voelt menig (aanstaand) leerkracht zich onzeker in het verzorgen van muziekonderwijs. De opleiding heeft hem of haar nog niet voldoende toegerust om met enige overtuiging vorm te geven aan muziekonderwijs. In de schoolontwikkelingsthema’s en keuze in professionalisering wordt dan ook zelden gekozen voor het muzikale. En dat terwijl veel leerkrachten graag beter toegerust zouden willen zijn om hun muzieklessen vorm te geven. In deze Academische Werkplaats gaan we op zoek naar mogelijkheden om meer muziek in het onderwijs te krijgen.

Welke onderzoeksvraag staat centraal?

Op welke manier kunnen leerkrachten ondersteund worden om binnen de eigen context van hun school vorm te geven aan eigentijds muziekonderwijs?

In deze werkplaats zal met name gedacht worden over manieren waarop (aanstaande) leerkrachten virtueel en op afstand gecoacht kunnen worden in hun didactisch muzikaal handelen. In dit project wordt aangesloten bij de Stimuleringsregeling Muziek op de Pabo en zal worden samengewerkt met het Cultuurbedrijf en met ArtEZ.

 

Lessen digitaal componeren, minor muziek Anouk Schuurman 2018 – 2019

Anouk Schuurman heeft in haar minor muziek een lessenserie ontworpen voor het digitaal componeren door basisschoolleerlingen, waarbij creativiteit en scaffolding worden toegepast. Het scaffoldingprincipe houdt in dat de student ondersteuning heeft geboden bij het geven van de componeerlessen door de groepsleerkracht. Die ondersteuning werd geleidelijk afgebouwd.

In deze lessenserie kwamen de vier fasen van het creatieve proces volgens SLO terug. In de lessen werden computers gebruikt en de website www.ikcomponeer.nl (om deze te gebruiken moet je eenmalig ‘Flash’ inschakelen, op de site staat onder ‘Vraag en Antwoord’ een uitleg hoe je dat kunt doen).

De leerlingen maakten in twee- of drietallen zelf een muziekstuk dat onder een video van een ‘piratengame’ wordt geplakt. Elk groepje maakte een unieke eigen versie van het muziekstuk, de ene versie was meer een ‘Elftelingachtig’ muziekstuk terwijl een ander groepje een ‘stoerdere’ versie had gemaakt. Door de verschillende composities te laten horen terwijl de piratenvideo afspeelde (bij de video was het geluid uitgezet), veranderde de sfeer van de video. Leerlingen konden er hun eigen creativiteit in kwijt en evalueerden wat het effect was van hun compositie op de sfeer van de video.

 

Co-teaching bij muzieklessen, minor muziek van Christiaan Elburg in 2018-2019

Voor dit minoronderzoek heeft Christiaan op zijn stageschool onderzocht hoe het muziekonderwijs ervoor staat, zowel qua kwaliteit als qua kwantiteit. Uit dit onderzoek is een aantal punten gekomen die kunnen helpen bij het vormgeven van muziekonderwijs. Eén van de belangrijkste, of de meest nuttige in dit geval, was het gebruik van co-teaching bij muzieklessen. Een van de vormen van co-teaching houdt in dat de groepsleerkracht muziekles leert geven met begeleiding van een vakleerkracht. De vakleerkracht geeft tips en tops en fungeert als voorbeeld voor de leerkracht. Een vakleerkracht kan een groepsleerkracht ook ondersteunen door het geven van een globaal stappenplan om een les op te bouwen. Een dergelijk handvat bieden, en het inzicht dat zo’n handvat brengt, kan de zelfverzekerdheid vergroten van de groepsleerkracht. Het uiteindelijke product is een handleiding geworden met de (mogelijke) stappen van het geven van een zang- en instrumentenles. Ook is hierin beschreven hoe co-teaching toegepast kan worden.

 

TPACK in muziekonderwijs:

Het gebruik van technologie in (muziek)onderwijs is de afgelopen jaren toegenomen en is eigenlijk niet meer weg te denken binnen het onderwijs. Het inzetten van technologie in de les is ogenschijnlijk eenvoudig, denk bijvoorbeeld aan het inzetten van een tool als mentimeter of kahoot. Maar, het simpelweg inzetten van dergelijke hulpmiddelen leidt niet per se tot een verbetering van het onderwijs. Toch?

Een model dat inzicht geeft in de relatie tussen pedagogische, (vak)inhoudelijke en technologische kennis die nodig is om technologie in te zetten is het TPACK-model. In de tweede bijeenkomst van de AW muziek (2019 – 2020) kwam onder meer dit model aan de orde.

TPACK

Een goede leraar is iemand met vakinhoudelijke en didactische kennis en vaardigheden. Echter in deze tijd wordt voor een leraar kennis van technologie steeds belangrijker.  In het TPACK-model van Mishra en Khoeler (2006) is dat goed te zien: de leraar moet zijn kennis van vakinhoud, didactische kennis en technologische kennis geïntegreerd kunnen inzetten. Dit is de kern van TPACK: de combinatie van waarin een leraar lesgeeft, hoe hij dat doet en waarmee. De technologie wordt dus niet zomaar toegevoegd aan het leerproces, maar heeft een duidelijke functie.

Figuur 1: TPACK-model (Mishra & Koehler, 2006)

Om technologie met succes toe te passen is kennis van vakinhoud, didactiek en technologie niet toereikend: ook kennis van doelgroep, school, infrastructuur en omgeving is noodzakelijk. Daarom staat er een context-cirkel om het model heen.

In vervolgbijeenkomsten zullen we mogelijkheden en impact van het gebruik van dit model verder bespreken, welke implicaties heeft dit voor het onderwijs? Wat betekent dit voor de vaardigheden en kennis die groepsleerkrachten moeten bezitten? En, wat houdt dit in voor de opleiding van huidige pabostudenten?

Contactpersoon

Lars de Vreugd

E-mail: lars.devreugd@iselinge.nl
Telefoon: 06 142 311 16 / 088 093 14 71

Wilt u ons netwerk versterken? Heeft u suggesties aan het netwerk? Neem dan contact op met lars.devreugd@iselinge.nl

Downloads

Handige links:

Een leerlijn muziek van het SLO

Verschillende muziekmethodes systematisch met elkaar vergeleken

Probeer gratis een aantal muzieklessen van Eigenwijs Digitaal

Probeer gratis een aantal muzieklessen van 123ZING

Een verzameling van o.a. online muzieksoftware van LIMAI

Een ‘interactief speelbord’ voor groep 4 – 6 (initiatief van Méér Muziek in de Klas en Deloitte impact foundation)

Een ‘list of links’ (lol) voor o.a. muziek van het LKCA

 

Leuke, nuttige video’s:


Een video over de effecten van muziek op het brein (Nederlandse versie)

Een speelstuk dat (redelijk) eenvoudig met boomwhackers gespeeld kan worden

 

Interessante literatuur:

LKCA: Wat weten we over muziekonderwijs? Hierin wordt o.a. besproken;

  • Leren met het lichaam
  • Componeren en creativiteit
  • Muziek in het alledaagse leven van mensen
  • Muziek(onderwijs) en het brein

Jaschke, A. C., Honing, H., & Scherder, E. J. (2018). Longitudinal analysis of music education on executive functions in primary school children. Frontiers in neuroscience12, 103

Honing, H., Scherder, E., & Swaab, D. (2011). Amuzikaal zijn is de grote uitzondering. de Volkskrant, 18-06-2011. Verkregen van: link

Scherder, E. (2017). Singing in the brain: over de unieke samenwerking tussen muziek en de hersenen. Amsterdam: Singel Uitgeverijen.